Başlangıç Dilbilgisi

Bosnakça, Sırpça ve Hırvatçada isimlerin gramatik cinsiyeti (rod) vardır. Bu, kelimelerin üç gruba ayrıldığı anlamına gelir:

Eril (muški rod) = Erkek cinsiyet

čovjek = adam

dječak = erkek çocuk

pas = köpek

Dišil (ženski rod) = Dişi / Kadın cinsiyet

žena = kadın

djevojka = kız

mačka = kedi

Notr (srednji rod) = Nötr / Orta cinsiyet

dijete = çocuk

selo = köy

more = deniz

1. Tekil (Jednina)

Bir kişiyi, hayvanı veya nesneyi ifade eder.

Örnekler:

čovjek = adam
žena = kadın
dijete = çocuk
knjiga = kitap
pas = köpek

Cümleler:

Čovjek je visok. = Adam uzun.
Žena je lijepa. = Kadın güzel.
Dijete spava. = Çocuk uyuyor.

2. Çoğul (Množina)

Birden fazla kişiyi veya nesneyi ifade eder.

Örnekler:

ljudi = insanlar
žene = kadınlar
djeca = çocuklar
knjige = kitaplar
psi = köpekler

Cümleler:

Ljudi su visoki. = İnsanlar uzun.
Žene su lijepe. = Kadınlar güzel.
Djeca spavaju. = Çocuklar uyuyor.

Şimdiki Zaman ve Geniş Zaman Mastar eki (-ti / -ći) atılır, yerine şahıs eki getirilir:

• Ja: +m | Ti: +š | On/Ona/Ono: (ek yok)
• Mi: +mo | Vi: +te | Oni/One/Ona: değişir

1. Çoğul şahıs eki fiilin son harfine göre değişir:

• -i harfi → -e (Oni uče)
• -e harfi → -u
• -a harfi → -ju eklenir

Olumsuz: fiilin önüne “ne” eklenir.
Soru: çekimli fiil + li yapısıyla sorular oluşturulur.
Örnekler:
– Ja učim bosanski. – Ben Boşnakça öğreniyorum.
– Oni uče bosanski. – Onlar Boşnakça öğreniyor.
– Ja ne učim njemački. – Ben Almanca öğrenmiyorum.
– Učim li ja bosanski jezik? – Ben Boşnakça öğreniyor muyum?
– Piju li oni čaj? – Onlar çay içiyor mu?

Gelecek Zaman
Htjeti yardımcı fiilin kısa şekli + mastar haldeki fiil:

• ja ću / ti ćeš / on-ona-ono će
• mi ćemo / vi ćete / oni-one-ona će

NOT: Mastar fiil cümlede htjeti’den önce gelirse -ti ekinden i harfi düşer (-ti → t).
-ći mastar eki olan fiillerde bu kural geçerli değildir.

Olumsuz: olumsuz şekli (neću, nećeš, neće…) kullanılır.
Soru: Htjeti’nin uzun şekli (Hoću, Hoćeš…) + li ile yapılır.
Örnekler:
– Ja ću ustati sutra. – Ben yarın kalkacağım.
– Ti ćeš raditi za vikend. – Sen haftasonu çalışacaksın.
– Ja ustat ću sutra. – Mastar önce gelirse: ustat (düşürülmüş -ti)
– Ja neću ustati. – Ben kalkmayacağım.
– Hoću li ja ustati sutra? – Yarın kalkacak mıyım?

Blizu (yakın – bu/bunlar): ovaj/ova/ovo – ovi/ove/ova

Srednje (orta – şu/şunlar): taj/ta/to – ti/te/ta

Daleko (uzak – o/onlar): onaj/ona/ono – oni/one/ona

Cinsiyete göre form alırlar (muški/ženski/srednji rod).
Örnekler:
– Ovaj čovjek je visok. – Bu adam uzundur.
– Ta žena je ljekarka. – Şu kadın doktordur.
– Onaj pas je mali. – O köpek küçüktür.
– Ovi dječaci uče. – Bu çocuklar çalışıyor.
– Te knjige su nove. – Şu kitaplar yenidir.

İnstrumental: mnom, tobom, njim/njom – nama, vama, njima
Lokativ: meni, tebi, njemu/njoj – nama, vama, njima
Dativ: meni/mi, tebi/ti, njemu/mu, njoj/joj – nama/nam, vama/vam, njima/im
Akuzativ: mene/me, tebe/te, njega/ga, nju/ju – nas, vas, njih
Genitiv: mene/me, tebe/te, njega/ga, nje/je – nas, vas, njih
Örnekler:
– Moj brat je došao sa njom. – Kardeşim onunla geldi.
– O kome je pričao? Pričao o meni. – Benden bahsetti.
– Poštar mi je dao pismo. – Postacı bana mektup verdi.
– Učitelj je pohvalio nas. – Öğretmen bizi övdü.
– Liječi ga doktor. – Doktor onu tedavi ediyor.

Nominativ: moj / moja / moje
Genitiv: mog(mojeg) / moje / mog(mojeg)
Dativ: mojem(mom) / mojoj / mojem(mom)
Akuzativ: moj/mojeg / moju / moje
Instrumental: mojim / mojom / mojim
Lokativ: mojem(mom) / mojoj / mojem(mom)

Aynı örüntü tvoj, njegov, njen, naš, vaš, njihov için de geçerlidir.
Örnekler:
– Ovo je auto mog prijatelja. – Bu benim arkadaşımın arabası.
– Zadaću sam poslao učiteljici. – Ödevi öğretmene gönderdim.
– Prošle godine sam išao u Bosnu sa mojim bratom. – Geçen yıl kardeşimle Bosna’ya gittim.
– Gdje si se upoznao sa tvojom suprugom? – Eşinle nerede tanıştın?
– Bili smo na pikniku sa njegovim roditeljima. – Ailesiyle piknikte idik.